ویتامین ب۱(تیامین) – همه چیز در رابطه با ویتامین ب۱

ویتامین ها (از جمله ویتامین ب۱ که در این مقاله بررسی می شود) جزو عوامل ضروری در متابولیسم بدن هستند. این نکته را باید بدانیم که بدن به جز ویتامین D قادر به ساخت ویتامین های دیگر مورد نیاز نیست و به همین دلیل برای تامین نیازهای بدن نیاز به مصرف مداوم این ویتامین ها داریم. البته بخش اعظمی از ویتامین های مورد نیاز بدن از طریق غذاهایی که مصرف می کنیم دریافت می شود و نیازی به مصرف انواع قرص ها و مکمل ها در بدن مرتفع می شود.

تحقیقات جدید نشان داده که ویتامین ها آنقدر مهم و با ارزش هستند که برای پیشگیری از سرطان، بیماری های قلبی عروقی و بیماری های مزمن به شدت مورد تحقیق قرار گرفته است و توصیه به مصرف شده است.

تصمیم دارم در مقالات متعددی به صورت عمیقی به معرفی ویتامین های مختلف بپردازم. و تا آنجایی که می توانم به سوالات مختلفی که در این زمینه وجود دارد پاسخ دهم. در این مقاله قضد دارم در رابطه با تیامین یا ویتامین ب۱ (ویتامین B1) بپردازم. لذا اگر در این زمینه سوالاتی دارید حتما تا اتنهای این پست همراه من باشید.

تیامین یا ویتامین ب۱ کمی کمتراز صد سال پیش (۱۹۲۶) به عنوان یک فاکتور و یا عامل ضد بیماری بری بری شناخته شد. بیماری بری بری بر اثر کمبود ویتامین ب۱ ایجاد می شود و وقتی این کمبود(یعنی کمبود تیامین با ویتامین ب۱) آنقدر شدید باشد که عوارض شدید بدهد به عنوان بیماری بری بری شناخته می شود. علائم این بیماری به صورت ضعف در سیستم عصبی و قلبی و عرقی است. و و قتی این بیماری شدید تر شود علائم دیگری هم ایجاد می کند باعث اختلال شدید در سیستم مغزی و قلبی عروقی می شود.

سوالی که در این زمینه پیش می آید این است که مگر ویتامین ب۱ چکاری انجام می دهد که اینقدر در بدن مهم و تاثیرگذار است تا حدی که ممکن است باعث آسیب به مغز شود؟

ویتامین ب۱ باعث افزایش متابولیسم کربوهیدرات ها و چربی ها در بدن می شود. وقتی کربوهیدرات ها و چربی ها در بدن می توانند مفید واقع شوند و به مصرف بدن برسند نیاز هست که به گلوکوز تبدیل شوند. به عبارت دیگر تا زمانی که گلوکز به سلول های بدن (از جمله سلول های عصبی و مغزی) نرسد بود و نبود انواع کربوهیدارت ها برای بدن هیچ ارزشی ندارد. ویتامین ب۱ باعث کمک به متابولیزه شدن کربوهیدارت ها به گلوکز جهت مصرف در بخش های مختلف بدن می شود. وقتی این عمل به صورت سالم و درست انجام شود گلوکز به عضلات و سیستم عصبی بدن منتقل می شود و عملکرد سلول های عصبی به صورت سالم انجام می شود. یعنی نورون ها یا سلول های عصبی کارشان که انتقال پیام های عصبی هست را دقیق انجام می دهند. (+)

منابع غذایی ویتامین ب1

مهم ترین منابع تیامین (ویتامین ب۱) چه مواردی هستند؟

تیامین (ویتامین ب۱) در مقادیر زیاد در مخمر، برنج، حبوبات و غلات یافت می شود. نکته ی مهم این است که تیامین در دمای بالا و یا محیط های قلیایی تخریب می شوند به همین دلیل حجم بالای مصرف این مواد غذایی هم شاید نتواند کمبود را مرتفع کند.

مقدار مصرف نرمال تیامین(ویتامین ب۱) چقدر است؟

در واقع مصرف نرمال ویتامین ب۱ براساس میزان کالری دریافتی بدن محاسبه می شود. بر همین اساس به ازای هر ۱۰۰۰ کیلوکالری دریافتی روزانه ۰٫۵ میلی گرم ویتامین ب۱ نیاز است. در جدول زیر مقدار مناسب دریافتی را دقیق تر می بینید:(این جدول مناسب ۹۷ الی ۹۸ درصد افراد نرمال جامعه است)

سنمردزنبارداریشیردهی
بدو تولد تا ۶ ماهگی۰٫۲ میلی گرم۰٫۲ میلی گرم
۷ الی ۱۲ ماهگی۰٫۳ میلی گرم۰٫۳ میلی گرم
۱ الی ۳ سالگی۰٫۵ میلی گرم۰٫۵ میلی گرم
۴ الی ۸ سالگی۰٫۶ میلی گرم۰٫۶ میلی گرم
۹ الی ۱۳ سالگی۰٫۹ میلی گرم۰٫۹ میلی گرم
۱۴ الی ۱۸ سالگی۱٫۲ میلی گرم۱ میلی گرم۱٫۴ میلی گرم۱٫۴ میلی گرم
۱۹ الی ۵۰ سالگی۱٫۲ میلی گرم۱٫۱ میلی گرم۱٫۴ میلی گرم۱٫۴ میلی گرم
بالای ۵۰ سالگی۱٫۲ میلی گرم۱٫۱ میلی گرم
جدول مقدار نرمال موردنیاز ویتامین ب۱(تیامین) برحسب سن

چقدر امکان دارد به کمبود ویتامین ب۱(تیامین) مبتلا شویم؟

به طور کلی براساس در کشورهای توسعه یافته میزان مصرف تیامین مناسب است ولی به دلایل متعددی از جمله تخریب ویتامین ب۱ از طریق حرارت و کنسرو شدن، دریافت تیامین تنها از طریق غذا می تواند باعث کمبود این ماده در بدن شود، درصدی از جامعه می تواند دچار کمبود ویتامین ب۱ باشد. طبق اطلاعات سازمان غذا و دارو آمریکا تنها حدود ۶ درصد مردم آمریکا مصرف کمتر از حد نرمال روزانه ویتامین ب۱ دارند. از طرفی در رابطه با درصد افرادی که کمبود ویتامین ب۱ دارند اطلاعات خاصی در دست نیست.

عوارض کمبود تیامین یا ویتامین ب۱چیست؟

کمبود تیامین یا ویتامین ب۱ باعث اختلال در فعالیت سیستم عصبی می شود. این اختلال به سه صورت نشان داده می شود. بری بری نوزادان و بزرگسالان و سندرم ورنیکه کورساکوف.

وقتی این اختلال به وجود بیاید مشکلات مختلف در بینایی، مغز و تنفس ممکن است ایجاد شود. کمبود ب۱ در مراحل اول باعث ایجاد عوارض عمومی مثل سردرد، تهوع، بی حالی و میالژی(درد عضلانی) می شود. در موارد شدید تر باعث ایجاد اختلال در عملکرد اعصاب (نوروپاتی)، و مغز می شود. وقتی این موارد شدید شود شخص ممکن است که دچار بری بری شود. بری بری دو نوع است یکی خشک و دیگر تر: در نوع خشک (dry) که با علائم نقص حرکتی و حسی مشخص می شود و در نوع تر (wet) علائم درگیری قلبی مانند نارسایی احتقانی قلبی، کاردویومگالی و … مشخص می شود.

بری بری نوزادان در سنین ۲ الی ۳ ماهگی مشخص می شود و علائمی مثل تاکیکاردی(تپش بالای قلب)، کاردیومگالی (بزرگ شدن حجم قلب)، دیس پنه (قطع تنفسی) دارد.

مورد سوم که سندرم ورنیکه کوساکوف هست به دلیل آسیب به قسمتی از بافت مغزی بدن دچار اختلالاتی چون نیستاگموس( حرکت غیرارادی چشم ها)، گیجی، آتاکسی(اختلال در حرکت و هماهنگی عضلات) ایجاد می شود.

البته مواردی که در بالا بیان کردم موارد حاد و شدید بیماری هست و به طور کلی نیازی نیست خیلی دچار استرس بشوید. نکته ی مهم این است که ویتامین ب۱ در بدن بسیار مهم است و همانطور که در ابتدا عرض کردم بدن هم قادر به تولید این ویتامین نیست لذا نیاز است که این ویتامین را از طرق مختلف دریافت کنیم.

گروه های در معرض نارسایی تیامین(ویتامین ب۱)

گروه هایی که در معرض کمبود ویتامین ب۱ هستند نیاز دارند که این ویتامین را حتما مصرف کنند تا دچار عوارض ناشی از کمبود این ویتامین نشوند. در زیر لیست گروههای در معرض خطر را مشاهده می کنید:

افراد وابسته به الکل

در کشورهای صنعتی ، اختلالات مزمن مصرف الکل شایع ترین علت کمبود تیامین است . تا ۸۰ درصد از افراد مبتلا به الکلیسم مزمن دچار کمبود تیامین می شوند زیرا اتانول جذب تیامین و ذخایر تیامین در کبد را کاهش می دهد . همچنین ، افراد مبتلا به الکلیسم تمایل به دریافت ناکافی مواد مغذی ضروری از جمله تیامین دارند.

افراد مسن

۲۰ تا ۳۰ درصد از افراد مسن دارای شاخص های آزمایشگاهی ایی هستند که نشان دهنده درجاتی از کمبود تیامین است [۲،۷]. دلایل احتمالی شامل رژیم غذایی کم ، ترکیبی از بیماری های مزمن ، استفاده همزمان از چندین دارو و جذب کم تیامین به عنوان نتیجه طبیعی پیری است [۲۴،۲۵].

افراد مبتلا به HIV/AIDS

افراد مبتلا به عفونت HIV در معرض خطر کمبود تیامین و عوارض ناشی از آن ، از جمله بری بری و سندرم ورنیک-کورساکف هستند [۱،۲۸]. کالبد شکافی ۳۸۰ فرد مبتلا به ایدز نشان داد که تقریباً ۱۰ درصد از آنها دچار انسفالوپاتی ورنیک بودند [۲۹] ، و برخی از کارشناسان معتقدند که کمبود تیامین در این جمعیت کمتر تشخیص داده می شود [۳۰]. ارتباط بین کمبود تیامین و HIV/AIDS احتمالاً به دلیل سوء تغذیه در نتیجه وضعیت کاتابولیک مرتبط با ایدز است.

افراد مبتلا به دیابت

برخی از مطالعات کوچک نشان داده اند که میزان تیامین در پلاسما در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ تا ۷۶ درصد کمتر از داوطلبان سالم و ۵۰ تا ۷۵ درصد در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کمتر است [۳۱،۳۲]. مطالعات دیگر بر اساس آزمایش های فعالیت ترانسکتولاز گلبول های قرمز ، خطر بیشتری برای کمبود تیامین در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ و/یا نوع ۲ نشان داده است [۳۳،۳۴]. این سطوح تیامین پایین ممکن است به دلیل افزایش ترشح تیامین توسط کلیه ها باشد. ارتباط این اثرات با پیش آگهی یا پیامدهای بالینی مشخص نیست.

مهم ترین منابع غذایی ویتامین ب۱

نام ماده غذاییمقدار ویتامین ب۱ موجود در هر وعده ی غذایی(برحسب میلی گرم)درصد مقدار نیاز روزانه
برنج ، سفید ، دانه بلند ، غنی شده ، آب پز۱٫۴۱۱۷%
غلات صبحانه ، غنی شده برای تیامین۱٫۲۱۰۰
ماهی قزل آلا ، پخته ، حرارت خشک۰٫۴۳۳
لوبیا سیاه ، آب پز ، ½ فنجان۰٫۴۳۳
ماکارونی ، گندم کامل ، پخته ، ۱ فنجان۰٫۲۱۷
نان ، گندم کامل ، ۱ برش۰٫۱۸
تخمه آفتابگردان ، برشته ، ۱ اونس۰٫۱۸
ماست ، ساده ، کم چرب ، ۱ فنجان۰٫۱۸
شیر یک فنجان۰٫۱۸
لیستی تعدادی منابع غذایی با مقدار تیامین (ویتامین ب۱) موجود در آنها

خطرات سلامتی ناشی از مصرف بیش از حد تیامین

مقدار بیشتر و مازاد تیامین در بدن از طریق ادرا دفع می شود و تحقیقات نشانی از مسمومیت با این ویتامین نشان نداده است. البته توصیه شده است که از مصرف بیش از حد آن بپرهیزیم.

تداخلات با سایر داروها

در زیر لیست داروهای مهمی مه ممکن هست با تیامین نداخل داشته باشند را می نویسیم. اگر از این داروها استفاده می کنید حتما در رابطه با مصرف تیامین با پزشک و یا داروسازتان مشورت کنید.

۱٫ فوروزماید

مصرف فوروزماید باعث کاهش سطح تیامین در بدن می شود . تحقیقات نشان داده است که فوروزماید با دفع تیامین باعث کاهش سطح تیامین در بدن می شود.

۲٫ داروی شیمی درمانی ۵Fu (فلورواوراسیل)

فلوروراسیل (همچنین با نام ۵-فلوروراسیل ) یک داروی شیمی درمانی است که معمولاً برای درمان سرطان روده بزرگ و دیگر سرطان های جامد استفاده می شود. تحقیقات منتشر شده نشان از چندین مورد بری بری یا انسفالوپاتی ورنیک ناشی از درمان با این دارو است .

در بازاز دارویی ایران هم قرص های تیامین با دوز های ۱۰۰ و ۳۰۰ میلی گرم در دسترس هستند که بسیار ارزان و مفید هم هستند. همچنین این مکمل به صورت ترکیبی با دیگر ویتامین های دیگر در انواع داروها به نام مولتی ویتامین هم وجود دارد که با مصرف روزانه می توانید مقدار نرمال روزانه خودتان را دریافت کنید.

در نهایت در این مقاله صعی کردم که تا حدامکان کاملترین و دقیق ترین مطالب را براساس منابع معتبر علمی در زمینه تیامین خدمتتان تقدیم کنم. امیدوارم مفید بوده باشد. درصورتی که در این مورد سوالی دارید را می توانید از طریق کامنت و یا بخش سوال از داروساز مطرح کنید تا در سریع ترین زمان ممکن پاسخ داده شود.

دیدگاه خود را بنویسید:

آدرس ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد.

فوتر سایت