دوپامین و داروهای آگونیست دوپامین چه داروهایی هستند؟ همه آنچه که باید بدانید

دوپامین درواقع ماده ایی است که از طریق سلول های عصبی تولید می شود و مسئول بسیاری از اعمال و وضعیت های فیزیکی بدن ما است. تغییرات در سطوح غلظت این ماده در بدن می تواند باعث ایجاد تغییرات مختلفی از جمله توانایی های حرکتی، ضعف در حافظه و حالات روحی و روانی شود. وقتی سطح دوپامین در بدن بالا می رود باعث ایجاد یک سری بیماری ها می شود و وقتی سطوح این ماده در بدن کم می شود برخی دیگر از مشکلات و بیماری ها از جمله پارکینسون و سندرم پای بیقرار ایجاد می شود.

آگونیست های دوپامین در واقع دسته ایی از داروهای اعصاب هستند که باعث می شوند تولید دوپامین در بدن افزایش پیدا کند. بعبارتی وقتی در شرایطی مثل بیماری پارکینسون و یا دیگر شرایط ، سطح دوپامین در بدن کاهش پیدا کند، این داروها (آگونیست های دوپامین) باعث تحریم تولید دوپامین توسط سلول های اعصاب می شوند و کمبود این ماده جبران می شود و بدن به حالت عادی بازمی گردد.

گیرنده های دوپامینی یعنی چه؟

اجازه بدهید قبل از اینکه داروهای این دسته را معرفی کنم توضیحی کوتاه در رابطه با اینکه داروهای اینچنینی (آگونیست) چگونه عمل می کنند خدمتتان عرض کنم. شما می توانید برای تصور راحتتر این داروها و عملکردشان فرض کنید در داخل سلول های بدن یک قفل وجود دارد. که با باز شدن توسط فقط یک کلید یک سری کارها را در بدن انجام می دهد. مثلا داروهای آگونیست  دوپامین این قفل را فعال می کنند و باعث افزایش تولید دوپامین توسط سلول های بدن می شوند.

در حالت علمی تر به این قفل ها اصطلاحا گیرنده می گویند.

 کمی اگر تخصصی تر نگاه کنیم گیرنده های دوپامینی چندین نوع هستند. درواقع این گیرنده ها ۲ نوع هستند که فعال شدن هرکدام از آنها باعث ایجاد اتفاقاتی خاص و متفاوت در رابطه با دوپامین می شود(+ ) . هر کدام از این دونوع گیرنده دارای زیر مجموعه های مختلفی هستند که مجموعا ۵ تا زیر مجموعه ی گیرنده های دوپامین تشکیل می شوند.

هرکدام از این گیرنده ها در قسمت های مختلفی در بدن حضور دارند و فعال شدن شان باعث ایجاد تغییراتی در قسمت های مختلف بدن می شود. پایین آمدن سطوح دوپامین در هر کدام از این بخش های بدن می تواند باعث ایجاد اتفاقات منفی و مضری در بدن شود.

آگونیست های دوپامینی در اصل در چه موارد استفاده می شوند؟

 به طور کلی این داروها که کلا هم نسخه ایی هستند بیشتر برای بیماریهای حرکتی و بسیاری از بیماری های هورمونی استفاده می شوند. همچنین این داروها برای برخی از بیماری خواب، بیماری های اعصاب و … نیز استفاده می شوند که البته کاربردهای کمتری دارند.

این نکته را حتما در نظر داشته باشید که این داروها با دارویی چون لوودوپا که بیشتر برای پارکینسون استفاده می شوند تفاوت دارد و درواقع قدرت و شدت این داروها در حد لوودپا نیست. حتما پست مربوط به لوودوپا را در این زمینه مطالعه کنید تا بیشتر با کاربردهای این دارو آشنا شوید. بر همین اساس که این داروها شدت اثر کمتری نسبت به لوودوپا دارند عوارض مصرف طولانی مدت کمتری هم در این زمینه دارند. یکی از عوارض بسیار اذیت کننده ی مصرف بلند مدت لوودوپا عارضه ایی است که اصطلاحا دیس کینزی (Dyskinesia) خوانده میشود.

از طرفی به تازگی داروهای آگونیست دوپامین ایجاد شده است که قدرت اثر بخشی بالایی داشته اند و امید برای کنترل و درمان پارکسنیون را هم بوجود آورده اند.

معرفی مهم ترین داروهای آگونیست دوپامین

درواقع دو دسته از این دسته داروها وجود دارند. دسته ی اول که نسل قدیمی تر از داروهای آگونیست دوپامینی است اصطلاحا آگونیست های دوپامینی ارگولینی نامیده می شوند و دسته ی دوم که نسل های جدیدتر این داروها هستند آگونیست های دوپامینی غیرارگولینی نامیده می شوند (البته این اسم ها را صرفا جهت اطلاع عرض کردم و نیازی نیست آنها را بخاطر بسپارید، صرفا نسل اول و دوم کافیست) . تفاوت این دو دسته دارویی این است که نسل اولی ها کمی عمومی اثر می کنند، یعنی روی همه ی گیرنده های دوپامینی از نوع اول تا پنجم اثر می کنند و به همین دلیل عوارض جانبی بیشتری دارند و نسل دوم تخصصی تر عمل می کنند و بالطبع عوارض جانبی کمتری دارند.

داروهای آگونیست ارگولینی دوپامین (نسل اول)

  1. بروموکریپتین : این دارو بیشتر برای مسائل هورمونی زنانه نسخه می شود. یکی از اثرات پایین بودن سطوح دوپامین افزایش تحریک سلول های تولید کننده شیر در زنان است. اصطلاحا به این حالت هایپرپرولاکتینمی (Hyperprolactinemia) گفته می شود. این دارو باعث بالا رفتن دوپامین در مغز زنان و از طرفی کاهش سطح یک هورمون دیگر در بدن و کاهش فعالیت سلول های تولید کننده شیر می شود. البته این دارو اثرات دیگری هم دارد که فعلا در این بحث لزومی به توضیح ندارد.
کابرگولین یکی از داروهای آگونیست دوپامین است

۲٫ کابرگولین: دراصل این داروهم برای مورد بالا بکار می رود. توجه کنید وقتی سطح دوپامین در بدن کاهش پیدا کند، باعث می شود که تولید یک هورمون به نام پرولاکتین در بدن افزایش پیدا کند (نپرسید چرا چون توضیحش مفصل هست!) . افزایش این هورمون باعث ایجاد تغییرات زیادی در سیستم هورمونی زنان می شود. از جمله اینکه تولید شیر زیاد می شود، دوره های پریودی خانم ها بهم می ریزد، پروسه ی تخمک گذاری و بالطبع باروری خانم ها دچار مشکل می شود. از این دارو برای این مشکلات استفاده می شود.

مثال هایی از داروهای آگونیست های غیر ارگولینی دوپامین (نسل دوم)

 این دسته از داروها تخصصی تر عمل می کنند و روی گیرنده های خاصی از دوپامینی ها اثر می گذارد. به همین دلیل عوارض کمتری از جمله عارضه افزایش ضربان قبل و عوارض تنفسی دارد.

  1. آپومورفین : این دارو از دسته داروهای مسکن خیلی قوی ایی است که به صورت تزریقی برای افرادی که دچار حملات پارکینسونی می شوند استفاده می شود. این دارو حداکثر تا ۱۰ دقیقه بعد از تزریق اثراتش شروع می شود و خیلی زود حدود یک ساعت بعد اثرش از بین می رود.
  2. پرامی پکسول : از این دارو برای کنترل حالت های نسبتا خفیف استفاده می شود. این دارو حالتی طولانی اثر است و می تواند باعث افزایش قدرت حرکتی افراد مبتلا به پارکینسون شود. این دارو بیشتر برای بیماران مبتلا به پارکینسون که کمی جوانتر هستند و عموما زیر ۶۰ سال سن دارند استفاده می شود.

موارد فوق مثال هایی از دسته داروهایی بودند که باعث افزایش تحریک تولید دوپامین در بدن می شدند و قطعا داروهای دیگری نیز از این دست وجود دارند که البته در سیستم دارویی کشورمان وجود ندارند.  تمامی داروهای فوق که عرض کردم در سیستم دارویی کشور وجود دارند.

دوستان عزیز توجه داشته باشید که این داروها بسیار بسیار تخصصی هستند و تنظیم دوزهای بسیار تخصصی لازم دارند. به همین دلیل به هیچ وجه به صورت سرخود این داروها را مصرف نکنید. این مورد را عرض کردم چون در داروخانه زیاد از بیماری دیده ام که چون از عوارض پارکینسون به ستوه آمده اند حاضرند به هر دارویی چنگ بزنند تا از دست عوارض خلاصی پیدا کنند. خدمت این دوستان عرض می کنم که بنده از درد و رنجی که می کشید اطلاع دارم ولی این نکته را بدانید مصرف این داروها دارای محدودیت های بسیار زیادی است و قرار نیست به همین سادگی مشکل شما را رفع کند. اگر در این زمینه سوالی دارید حتما از پزشک متخصص تان و یا داروسازتان سوال کنید. همچنین بنده هم پاسخگوی سوالات شما هستم و تا حد توان و سوادم سعی می کنم راهنمایی تان کنم.

این موضوع را بیان کردم تا خدمتتان نکته ی مهم عوارض این داروها را بیان کنم. توجه کنید ممکن است درصورت مصرف این داروها دچار عوارض خاص و عجیبی شوید که شاید در نگاه اول به نظرتان مورد خاصی نیاید ولی بسیار مهم باشد. به همین دلیل درصورتی که این عوارض را در صورت مصرف این داروها دیدید حتما حتما با پزشک متخصص تان و یا داروسازتان مشورت کنید:

عوارض داروهای آگونیست دوپامین:

  • خواب آلودگی
  • سرگیجه
  • افزایش ضربان قلب
  • نارسایی قلبی
  • خشکی دهان
  • حالت تهوع و استفراغ
  • یبوست
  • سوزش سردل
  • افزایش فشار خون پایین
  • سردرگمی
  • دیس کینزی (مشکلات حرکتی)
  • بیقراری
  • تحریک و تورم پاها

خطرات استفاده از داروهای آگونیست دوپامین چیست؟

درصورتی که به پزشک مراجعه کرده اید و پزشک تشخیص داده که باید از داروهای فوق الذکر استفاده کنید حتما قبلش در نظر داشته باشید اگر بیماری زمینه ایی چون زیادی فشار خون، بیماری های مختلف قلبی، نارسایی کلیه و کبد دارید ، در این مورد با پزشک صحبت کنید تا یا دارو را برایتان عوض کند یا دوز داروها را برایتان تغییر بدهد. در زیر یک سری علایم و عوارض را برایتان معرفی می کنم که اگر دچارش شدید درنگ نکنید و حتما و سریعا به پزشک متخصص مراجه کنید:

  • حمله ی قلبی
  • سکته ی قلبی
  • سندرم محرومیت از دارو: توجه کنید که به هیچ وجه این داروها را نباید یک دفعه قطع کنید. با قطع یکباره این داروها بدن واکنش می دهد و عوارضی مثل تب شدید، سفتی و سختی شدید عضلات ، از دست دادن هوشیاری، و نارسایی کلیوی می دهد. درصورتی که می خواهید داروها را قطع کنید باید به تدریج قطع بشه(+)
  • افزایش علائم سندرم پای تحریک پذیر
  • توهم
  • افت شدید فشار خون
  • خواب ناگهانی

درهرصورت اگر دچار هر کدام از علایم فوق شدید یا اینکه علائم دیگری داشتید حتما با پزشکتان تماس بگیرید چرا که ممکن است تعلل در این موضوع باعث ایجاد مشکلات جبران ناپذیری شود.

در نهایت باید عرض کنم که این دسته داروها دارای اثرات و عوارض وسیعی هستند که به هیچ وجه توصیه به مصرف سرخود این داروها نمی کنم. امیدوارم این مطلب برایتان مفید بوده باشد.

دیدگاه خود را بنویسید:

آدرس ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد.

فوتر سایت